Przelałeś pieniądze oszustowi? Liczy się każda minuta!

Atrakcyjna oferta w internecie, zakup na portalu ogłoszeniowym i przelew do sprzedawcy, który później urywa kontakt - tak może wyglądać oszustwo internetowe. Jeśli podejrzewamy, że zostaliśmy pokrzywdzeni, nie czekajmy, aż sprawa sama się wyjaśni. Szybki kontakt z bankiem, zachowanie dowodów i zawiadomienie Policji mogą pomóc ograniczyć straty oraz ustalić sprawcę.

Jak działają oszuści w sieci?

Przestępcy wykorzystują atrakcyjne ceny, pośpiech i zaufanie. Mogą publikować nieprawdziwe oferty, zakładać fikcyjne sklepy albo podszywać się pod rzetelnych sprzedawców. Po otrzymaniu pieniędzy przestają odpowiadać, usuwają ogłoszenie lub blokują kontakt z kupującym.

Oszustwo nie zawsze polega na sprzedaży towaru, który nigdy nie dotrze. Sprawcy mogą wysyłać fałszywe linki do płatności, próbować zdobyć dane do bankowości elektronicznej, nakłaniać do podania kodu BLIK lub udawać pracowników banku oferujących pomoc w odzyskaniu pieniędzy.

Przestępcy często realizują wcześniej przygotowany plan. Mogą dążyć nie tylko do jednorazowego wyłudzenia, lecz także do uzyskania dostępu do kolejnych środków na rachunku.

Co zrobić, gdy podejrzewamy oszustwo?

Od razu skontaktujmy się z bankiem. Zadzwońmy na oficjalną infolinię, korzystając z numeru dostępnego na stronie internetowej banku, w jego aplikacji lub na karcie płatniczej. Możemy też użyć bezpiecznego kanału kontaktu udostępnionego przez bank. Nie korzystajmy z numeru podanego przez oszusta.

Poinformujmy konsultanta o podejrzeniu oszustwa i przekażmy szczegóły transakcji. Zapytajmy, czy bank może wstrzymać lub odwołać przelew, spróbować odzyskać środki albo pilnie skontaktować się z bankiem odbiorcy. Jeśli ujawniliśmy dane logowania, dane karty lub kody autoryzacyjne, poprośmy o zabezpieczenie rachunku i zablokowanie zagrożonych instrumentów płatniczych.

Wykonany przelew nie oznacza, że pieniądze na pewno uda się odzyskać. Mimo to należy jak najszybciej powiadomić bank i podjąć dostępne działania.

Zachowajmy dowody. Nie kasujmy rozmów ze sprzedawcą ani historii transakcji. Zapiszmy zrzuty ekranu ogłoszenia, profilu sprzedającego, korespondencji, SMS-ów oraz adresu strony. Zachowajmy potwierdzenie przelewu, numer rachunku odbiorcy, kwotę, datę i godzinę płatności oraz dane kontaktowe używane przez drugą stronę.

Jeżeli rozmawialiśmy przez telefon, zanotujmy numer, z którego dzwoniono, oraz najważniejsze informacje z rozmowy. Zebrane materiały mogą pomóc odtworzyć przebieg zdarzenia i ustalić sprawcę.

Zawiadommy Policję lub prokuraturę. Podejrzenie popełnienia przestępstwa można zgłosić w najbliższej jednostce Policji albo w prokuraturze. Nie musimy znać danych oszusta, by powiadomić o sprawie. Nie odkładajmy zawiadomienia do momentu zakończenia reklamacji w banku.

Weźmy ze sobą dowód osobisty i zgromadzone materiały. Opowiedzmy dokładnie, jak doszło do kontaktu ze sprzedającym, w jaki sposób zapłaciliśmy i kiedy nabraliśmy podejrzeń, że padliśmy ofiarą oszustwa.

Numer alarmowy 112 służy do zgłaszania bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia. Zawiadomienie dotyczące oszustwa internetowego należy złożyć w jednostce Policji lub prokuraturze.

Zgłośmy podejrzaną stronę albo wiadomość. Fałszywą stronę internetową, próbę wyłudzenia danych lub inne cyberzagrożenie można przekazać do CERT Polska przez stronę https://incydent.cert.pl/.

SMS-y zawierające podejrzane linki można przesłać bezpłatnie na numer 8080. Takie zgłoszenia pomagają ekspertom analizować zagrożenia i mogą chronić innych użytkowników. Nie zastępują jednak kontaktu z bankiem ani zawiadomienia Policji o przestępstwie.

Czy można odzyskać pieniądze?

Szanse na zwrot środków zależą między innymi od rodzaju płatności, etapu realizacji transakcji i okoliczności sprawy. Jak najszybciej powiadommy bank i złóżmy reklamację, dokładnie opisując, co się wydarzyło.

Jeśli zapłaciliśmy kartą, zapytajmy bank, czy w danej sytuacji i przy tej transakcji można skorzystać z procedury chargeback, czyli obciążenia zwrotnego.

W przypadku przelewu na rachunek oszusta poprośmy bank o podjęcie dostępnych działań, które mogą pomóc odzyskać pieniądze. Nie ma jednak pewności, że środki uda się zwrócić.

Jeśli przekazaliśmy dane logowania, kody autoryzacyjne lub dane karty, pilnie zabezpieczmy bankowość elektroniczną. Zmieńmy zagrożone hasła, używając bezpiecznego urządzenia. Gdy podejrzewamy, że na urządzeniu zainstalowano złośliwe oprogramowanie, nie logujmy się z niego do banku, dopóki nie zostanie zabezpieczone.

Uważajmy na kolejną próbę oszustwa. Osoby, które straciły pieniądze, mogą stać się celem następnych przestępców. Oszust może podawać się za policjanta, pracownika banku, prawnika lub przedstawiciela firmy odzyskującej należności. W zamian za obietnicę szybkiego zwrotu pieniędzy może żądać opłaty z góry, danych bankowych albo instalacji aplikacji umożliwiającej zdalny dostęp do urządzenia.

Nie płaćmy za obiecaną pomoc w odzyskaniu środków i nie udostępniajmy haseł, kodów autoryzacyjnych ani danych karty. Jeśli mamy wątpliwości, zakończmy rozmowę i samodzielnie zadzwońmy do banku lub Policji, korzystając z oficjalnych danych kontaktowych.

Jak bezpieczniej kupować w internecie?

• Sprawdzajmy opinie o sprzedawcy, historię jego konta i wiarygodność sklepu.
• Zachowujmy ostrożność wobec ofert dużo tańszych niż u konkurencji oraz sprzedawców, którzy wywierają presję czasu.
• Korzystajmy z płatności i ochrony kupujących dostępnych bezpośrednio na zaufanej platformie.
• Nie otwierajmy linków do płatności przesłanych przez nieznane osoby. Dokładnie sprawdzajmy adres strony.
• Nigdy nie podawajmy loginów, haseł ani kodów autoryzacyjnych osobom kontaktującym się telefonicznie lub przez komunikatory.
• Nie instalujmy aplikacji do zdalnego dostępu na prośbę rzekomego pracownika banku lub konsultanta.
• Przed zatwierdzeniem przelewu sprawdźmy kwotę, dane odbiorcy i cel płatności.

Gdy podejrzewamy, że zostaliśmy oszukani, działajmy bez zwłoki: skontaktujmy się z bankiem, zabezpieczmy dowody i zgłośmy sprawę Policji. Nie wstydźmy się prosić o pomoc - przestępcy wykorzystują zaufanie i manipulację, a zgłoszenie może uchronić również inne osoby.